Akıllı saat adı altında satılan ve 1500 ile 6 bin lira arasında fiyatla piyasada görülen bazı cihazlar, uzaktan dinleme ve izleme gibi özelliklerle öne çıkıyor. Bazı e-ticaret sitelerinde bu fonksiyonların açıkça listelenmesi, özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından soru işaretlerine yol açtı.

Örnek olarak gösterilen KTOOLS marka "ICON SMART WATCH SW1455H" modelinin ürün sayfasında "uzaktan dinleme", "uzaktan izleme" ve "uzaktan kapama" gibi özelliklerin yer aldığı, cihazın 3 bin 904 liraya satıldığı bilgisi paylaşıldı.

Açık rıza şartı

Bilişim Hukuku Derneği Başkanı ve Avukat Kürşat Ergün, bu tür özelliklerin kullanımında açık rızanın zorunlu olduğunu vurguladı. Ergün, kişinin hangi verisinin ne amaçla işlendiğini bilmesi ve gerektiğinde açık rıza vermesi gerektiğini belirtti. Bir saat üzerinden uzaktan dinleme yapılacaksa bunun kullanıcıya açık ve anlaşılır biçimde bildirilmesi gerektiğini kaydeden Ergün, bilgi ve rıza dışında yapılan dinlemenin hukuka aykırı olacağını söyledi.

Cihazı üreten veya satışa sunan şirket ile saati kullanan kişinin sorumluluklarının ayrı değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Ergün, şirketin kullanıcıyı yeterince bilgilendirmemesi, verilerin nasıl işlendiğini açıklamaması veya güvenlik tedbirlerini almaması halinde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında sorumluluğunun doğabileceğini belirtti. Saati kullanarak başka bir kişiyi bilgisi ve rızası dışında dinleyen kişinin ise ayrıca sorumlu tutulacağını vurguladı.

Hukuki yaptırım uyarısı

Ergün, satış sayfasında "uzaktan dinleme" özelliğinin belirtilmesinin tek başına yeterli olmadığını, saat sahibinin bu özelliği etkinleştirmesinin çevresindeki kişilerin otomatik olarak dinlenmesine onay verdiği anlamına gelmediğini söyledi. Ortamdaki kişinin bilgisi ve rızası yoksa konuşmaların dinlenmesi veya kaydedilmesi halinde dinlemeyi yapan kişinin ceza hukuku açısından sorumluluğunun gündeme gelebileceğini belirtti.

Hukuka aykırı veri işlenmesi durumunda KVKK kapsamında idari yaptırımların yanı sıra, Türk Ceza Kanunu'nun 133, 134 ve 135. maddeleri kapsamında hapis cezalarının da değerlendirilebileceğini aktaran Ergün, çocuklara yönelik saatlerde daha dikkatli olunması gerektiğini söyledi. Bir ürünün çocuk saati olarak satılmasının, çevredekilerin sınırsız biçimde dinlenebileceği anlamına gelmediğini vurguladı.