Çocuk Koruma Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanunla çocukların ceza sorumluluğu, infaz süreçleri ve koruyucu tedbirler başta olmak üzere birçok alanda yeni kurallar getiriliyor.

Yaş gruplarına göre ceza sorumluluğu yeniden düzenleniyor

Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını bitirmemiş çocuklar için işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamama veya davranışlarını yönlendirme yeteneğinin yeterince gelişmemiş olması halinde ceza sorumluluğu bulunmayacak; bu çocuklar hakkında çocuklara özgü güvenlik tedbirlerine hükmedilecek. Algılama ve yönlendirme yeteneğinin gelişmiş olduğunun tespiti halinde ise suç ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektirdiğinde 13 ila 18 yıl, müebbet hapis cezasını gerektirdiğinde 10 ila 12 yıl hapis uygulanacak. Diğer cezalar yarı oranında indirilecek ve her fiil için verilecek hapis cezası 9 yıldan fazla olamayacak.

15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını bitirmemiş kişiler hakkında ise ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 19 ila 27 yıl, müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda 15 ila 18 yıl hapis cezasına hükmolunacak. Bu gruptaki diğer cezalar ise üçte bir oranında indirilecek ve verilecek hapis cezası 15 yıldan fazla olamayacak.

Aile yükümlülüklerinin ihlaline ağırlaştırılmış yaptırımlar

Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi için öngörülen bir yıla kadar hapis cezası, üç ay ile iki yıl arasında uygulanacak. Hamile eşini ya da birlikte yaşadığı hamile kadını çaresiz durumda terk eden kişilere verilecek ceza ise altı ay ile iki yıl arasında belirlenecek.

Bu fiillerin çocuğun kasten öldürülmesi veya ağırlaşmış yaralama suçunun işlenmesiyle sonuçlanması halinde şikâyet aranmayacak ve faile verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılabilecek. Velayet hakkı kaldırılmış olsa bile itiyadi sarhoşluk, uyuşturucu kullanımı ya da onur kırıcı davranışlar nedeniyle çocuğun ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır biçimde tehlikeye atan ana veya babaya öngörülen cezanın sınırı ise bir yıldan üç yıla kadar olarak yeniden düzenlendi.

Çocuk eğitimevi ve kapalı ceza infaz kurumu uygulaması

Çocuk hükümlülerin cezalarının infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak; iyi halli olduğu tespit edilenler eğitimevlerine ayrılabilecek. 12-18 yaş grubu çocuklar, cinsiyetleri, fiziksel gelişim durumları ve suç türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.

Kapalı ceza infaz kurumundan eğitimevine ayrılma kararı, psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı, öğretmen ve Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonunca görevlendirilecek avukat gibi en az bir uzmanın katılımıyla idare ve gözlem kurulu tarafından en geç üç ayda bir yapılacak değerlendirmeyle verilecek. Olumsuz değerlendirilen çocuk hükümlüler için yeniden değerlendirme süresi altı ayı aşamayacak. Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkum edilen çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilecek.

Yönlendirme tedbirleri kapsamı genişletildi

Kanunla Çocuk Koruma Kanunu'na eklenen yönlendirme tedbirleri, ceza sorumluluğu olmayan çocuklar için çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak tanımlandı. Tedbirler; sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane, çevreye saygı ve çevre temizliği ile tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılık başlıklarında sıralanıyor.

Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri kapsamında Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimlerin iş birliğiyle çocukların 20 ila 300 saat arasında psikososyal gelişime katkı sağlayacak görevler almasına karar verilebilecek. Dijital risklerden korunma tedbiriyle telefon, bilgisayar ve tablet gibi cihazların hareketlerinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından üç aydan az, iki yıldan fazla olmamak üzere izlenmesi, riskli mecralara erişimin engellenmesi öngörülüyor.

Koşullu salıverilme ve acil korunma kararı

Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile suç örgütü kurma suçları hariç tutularak, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği her bir gün koşullu salıverilme hesabında iki gün olarak değerlendirilecek. Ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık, akıl hastalığı, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı gibi nedenlerle kendisi veya başkaları için ciddi tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuklar için sağlık kurumlarınca 24 saat içinde rapor düzenlenmesi ve çocuk hâkiminden acil korunma kararı alınması süreci düzenlendi.