İsrail hükümetinin, işgal altındaki Doğu Kudüs'te planlanan ve uluslararası alanda tartışma yaratan E1 Yahudi yerleşim projesi kapsamında 1234 konutluk ilk ihaleyi yayımladığı bildirildi. İsrailli sivil toplum kuruluşları Ir Amim, Bimkom ve Peace Now (Şimdi Barış), ortak açıklamalarında, hükümetin Devlet Savcılığı aracılığıyla verdiği resmi taahhütten geri adım attığını duyurdu.

Ön bildirim taahhüdüne rağmen ihale

Açıklamada, ihale sürecinin başlatılmasına karar verilmesi halinde davacılara önceden haber verileceği sözü verilmiş olmasına karşın, hükümetin herhangi bir ön uyarıda bulunmadan harekete geçtiği belirtildi. Davacıların durumu ancak ihalenin yayımlanmasını kutlayan resmi duyuru üzerinden öğrenebildiği aktarıldı.

Yetkililerin, ihale sürecinin E1 projesiyle ilgili hukuki sürecin Kudüs Bölge Mahkemesinde devam ettiği ve devletin henüz dilekçeye resmi yanıtını sunmadığı bir dönemde yayımlandığına dikkat çektiği kaydedildi. Devlet Savcılığının 19 Temmuz'da davacılara önümüzdeki 2-3 ay içinde E1 ile ilgili yeni bir ihale yayımlanmasının beklenmediğini bildirmiş olduğu hatırlatıldı.

Filistin tarafı: Fiili uygulamaya geçildi

İsrailli sivil toplum kuruluşları, art arda gelen İsrail hükümetlerinin uluslararası tepkiler nedeniyle projeyi 30 yılı aşkın süredir ertelediğini, şimdi ise kısmi ihaleyle hukuki denetimi ve kamuoyu ilgisini sınırlandırarak projeyi hayata geçirmeye çalıştığını savundu.

Filistin Kurtuluş Örgütüne (FKÖ) bağlı Ayrım Duvarı ve Yahudi Yerleşim Birimleriyle Mücadele Heyeti ise İsrail'in bu adımıyla E1 projesini ilhak haritalarından çıkarıp fiilen uygulamaya koyduğunu belirtti. Açıklamada, söz konusu planın Kudüs ile Maale Adumim Yahudi yerleşim birimi arasında yaklaşık 12 bin dönümlük bir alana yayıldığı, konut, sanayi, turizm ve altyapı ağlarından oluşan entegre bir sistemi kapsadığı bilgisi paylaşıldı.

BMGK kararı ve hedeflenen sonuçlar

FKÖ heyeti, adımın uluslararası hukukun ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) 2334 sayılı kararının açık bir ihlali olduğunu vurguladı. İhalenin, Kudüs'ü tecrit etmek, Filistinli ve Bedevi toplulukları kuşatmak ve Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı kesmek amacı taşıdığı kaydedildi.

E1 projesinin arka planı

Doğu Kudüs'ün tarihsel olarak parçası olan ancak Ayrım Duvarı'nın Batı Şeria tarafında kalan Ayzeriye mahallesinin yakınındaki Maale Adumim Yahudi yerleşim birimini, Batı Kudüs'e giden yola bağlamak amacıyla başlatılan E1 Projesi için 1999 yılında yaklaşık 12 bin dönüm Filistin toprağı üzerinde 4 binden fazla yasa dışı konut ve otel inşası öngörülmüştü. İsrail yönetimi, Filistin Devleti'nin kurulmasını önleyeceği değerlendirilen projeyi önceki ABD yönetimlerinin baskıları nedeniyle uzun süre dondurmuştu. Başbakan Binyamin Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek planı Eylül 2025'te onaylamıştı.