Ölümsüz denizanası olarak tanınan Turritopsis dohrnii türünün yaşam döngüsünü yeniden başlatabilen hücresel mekanizmaları, yaşlanmayla mücadele çalışmaları için araştırılıyor. Benzer genetik ve moleküler süreçlerin insan hücrelerinde uyarılması, yaraların iyileşmesini ve yaşlanmayla ilişkili hastalıkların tedavisini destekleyebilir.
Teksas A&M Üniversitesi Galveston kampüsünde deniz biyoloğu olarak görev yapan Maria Miglietta, denizanası üzerinde gerçekleştirdiği laboratuvar deneylerinde canlıları kesme, kaynatma, aç bırakma, yüksek tuz ekleme ve tatlı suya aktarma gibi ağır stres koşullarına maruz bıraktı. Buna rağmen denizanasının ölümden kaçmayı başardığı görüldü.
Stres altındaki denizanaları hareketlerini durdurup tankın dibine çöküyor. Bir ile üç gün içinde yetişkin görünümlerini kaybeden canlılar, hücre kümelerinden oluşan bir yapıya dönüşüyor. Bu yapıdan yaşam döngüsünün erken evrelerinden biri olan polip gelişiyor; polip büyüyerek yeni yetişkin denizanalarının oluşacağı koloniyi meydana getiriyor.
Miglietta, sürecin ilk denizanasından yüzlerce yeni denizanası üretebildiğini ve her yeni bireyin gençleşme yeteneğini tekrarlayabildiğini belirtti. Böylece denizanasının biyolojik saatinin defalarca geriye alınabildiği görülüyor.
Johns Hopkins Üniversitesinde çocuk onkoloğu ve hekim-bilim insanı olan Michael Koldobskiy, benzer mekanizmaların insan sağlığında kullanılmasının henüz uzak bir hedef olduğunu söyledi. Yaşlı insanları bebeğe dönüştürmek yerine, yaraları iyileştirmek ve yaşlanmayla ilişkili hastalıkları tedavi etmek amacıyla hücre ile dokuları yenilemeye odaklanıldığını açıkladı.
Turritopsis dohrnii’nin yenilenme yeteneği 1992 yılında İtalyan bir bilim insanının laboratuvar çalışması sırasında fark edildi. Salento Üniversitesinden biyolog Stefano Piraino’nun araştırmalarına göre, yetişkin dokulardaki hücrelerin kök hücre benzeri bir duruma dönüştüğü transdiferansiyasyon süreci, yaşam döngüsünün geriye sarılmasında temel rol oynuyor.
Kaynak: Karar
