Panama Kanalı projesinin en kritik mühendislik adımlarından biri olan Gatun Barajı’nın son kapağının kapatılmasıyla oluşan Gatun Gölü, bölgenin coğrafyasını ve yerleşim yapısını değiştirdi. Mühendis George Goethals yönetiminde inşa edilen toprak dolgu ve dolusavak sistemi, Chagres Nehri vadisini sular altında bıraktı.
Yapımına 1907 yılında başlanan ve 1913’te tamamlanan Gatun Barajı, 14 büyük kapaklı beton dolusavaktan oluşuyor. İnşaatta kullanılan yaklaşık 1,5 milyon metreküp beton, gemilerin deniz seviyesinden 85 fit, yaklaşık 26 metre yüksekliğe çıkabilmesi için gerekli su düzeyinin oluşmasını sağladı.
1914 yılına kadar süren su tutma süreci, yüzey alanı 422 ile 470 kilometrekare arasında değişen yapay bir göl meydana getirdi. Baraja adını veren eski Gatun köyü, dolgu setinin altında kaldı. Frijoles, San Pablo, Matachin, Ahorca Lagarto ve Tabernilla gibi yaklaşık bir düzine köy de tamamen su altına alındı.
Su yükselmesi bölgedeki ulaşımı da dönüştürdü. 1855 yılında hizmete giren ilk transisthmik demiryolu hattı sular altında kaldı ve daha yüksek kotlara yeni bir hat kuruldu. Gorgona’dan tahliye edilen bazı sakinlerin ahşap yapıları sökülerek başka yerleşimlere taşındı.
10 Ekim 1913’te Washington’dan gönderilen telgraf sinyaliyle Gamboa setinin patlatılması, Culebra Yarıntısı ile gölü birleştirdi. Sularla yükselen West Hill tepesinin zirvesi 1.560 hektarlık bir kara parçası hâline geldi. 1923 yılında koruma alanı ilan edilen Barro Colorado Adası, tropikal orman ve iklim araştırmaları için kullanılıyor.
1914 yılında deniz trafiğine açılan Panama Kanalı’nda gemi geçişlerinin yarısından fazlası Gatun Gölü üzerinde gerçekleşiyor. Chagres Nehri’nin debisini düzenleyen sistem, gemilerin yükseltilip indirilmesi için gereken su dengesini sağlıyor; kapak mekanizmaları ile lokomotiflerin çalışması için gereken elektrik enerjisini de üretiyor.
Kaynak: Sözcü
