İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, savaşın ilk günlerinde İran'ı parçalamaya yönelik planların engellenmesinde Türkiye'nin belirleyici bir rol üstlendiğini açıkladı. ABD ve İsrail destekli grupların, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) üzerinden İran'da bir Kürt ayaklanması organize etmeyi hedeflediğini belirten Arakçi, savaşın dördüncü gününde ABD Başkanı Donald Trump'ın IKBY'deki bazı liderleri aramasının ardından hem Neçirvan Barzani hem de Mesut Barzani ve Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüştüğünü aktardı.

'Türkiye sağlam bir duruş sergiledi'

Arakçi, "Eğer IKBY'den bize yönelik en ufak bir tehdit gelirse, karşılık veririz; başka bir yerle meşgul olduğumuzu sanmayın" uyarısında bulunduğunu kaydetti. Fidan'ın da bu süreçte hem Amerikalılarla temas kurduğunu hem de konuya ilişkin net bir tutum ortaya koyduğunu vurguladı. ABD merkezli Al Monitor'e göre daha önce gündeme gelen, İran ve Iraklı Kürt grupların silahlandırılmasına yönelik İsrail planının bu açıklamayla İran tarafından da teyit edildiği değerlendirildi.

Hukuki perspektif ve toprak bütünlüğü

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Milletlerarası Hukuk Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emete Gözügüzelli, Türkiye'nin uluslararası hukuk temelinde komşularının toprak bütünlüğüne aykırı yapılanmalara taraf olmadığını belirtti. Enerji ve savunma sanayisindeki güce dayanan bu tutumun diğer aktörler tarafından da dikkate alındığını ifade eden Gözügüzelli, millileşme ve yerlileşme stratejilerinin dış politikaya yansıyan etkisine dikkat çekti.

Jeopolitik dalgakıran benzetmesi

ANKASAM Başkanı Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol, Türkiye'nin İran odaklı krizlerde "jeopolitik dalgakıran" işlevi gördüğünü söyledi. Erol, 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması'na atıfta bulunarak Ankara'nın İran'ın iç savaşa sürüklenmesini tarihsel statükonun çökmesi olarak okuduğunu belirtti. Türkiye'nin sınır komşusunu istikrarsızlaştıracak dış müdahale ve "ithal kaos" senaryolarına karşı denge siyaseti izlediğini kaydetti.

Rasyonel strateji ve bölgesel riskler

İRAM Uzmanı Dr. Rahim Farzam, İran'da olası bir merkezi otorite sarsıntısının Suriye'deki gibi yeni terör yapılanmalarına zemin hazırlayabileceğini, bunun da göç, güvenlik sorunları ve enerji maliyetlerini artıracağını vurguladı. Türkiye'nin Katar, Pakistan ve Mısır ile yürüttüğü arabuluculuk faaliyetinin hem ulusal çıkarları hem de komşu ülkelerin toprak bütünlüğünü korumaya yönelik rasyonel bir strateji olduğunu söyledi.

Ankara'nın Washington üzerindeki etkisi

Erol, Ankara'nın ABD'yi ikna edebilme kapasitesinin rasyonel devlet aklı, coğrafi avantaj ve sahadaki askeri-diplomatik caydırıcılığın bileşkesinden oluştuğunu belirtti. "Mecburiyet Jeopolitiği" ve "Veto Kapasitesi" kavramlarına atıfta bulunan Erol, Ankara'nın Washington'a sınırlarını hatırlatan başkent konumunda olduğunu ifade etti. Gözügüzelli de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Trump ile kurduğu ikili ilişkinin, Türkiye'nin İran meselesinde ABD üzerindeki etkisini artırdığını sözlerine ekledi.