Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ceyhan'ın küresel bir petrol ve petrol ürünleri ticaret merkezine dönüştürülebileceğini belirtti. Katıldığı bir televizyon programında konuşan Bayraktar, "Ceyhan'ı biz adeta bir Rotterdam yapabiliriz. Böyle bir hedefimiz var" dedi.

Hürmüz gerilimi Irak'ı öne çıkardı

Bakan Bayraktar, Irak'ın son dönemde enerji gündeminde öne çıkmasının arkasında Hürmüz Boğazı çevresindeki krizin etkili olduğunu söyledi. Dünya petrol piyasalarında arz sıkıntısı yaşandığını ve petrolün farklı güzergâhlardan dünya pazarlarına ulaştırılmasının ana gündem maddesi haline geldiğini vurguladı.

Irak'ın üretimi ve Türkiye hattı

Irak'ın günde yaklaşık 4 milyon varil petrol üreten bir ülke olduğunu anımsatan Bayraktar, ülkenin tek çıkış noktasının Hürmüz odaklı olduğunu, bu nedenle Irak petrolünün Türkiye üzerinden dünya piyasalarına taşınmasının küresel ölçekte konuşulan konulardan biri haline geldiğini kaydetti.

Irak Başbakanı'nın geçtiğimiz günlerde Türkiye'yi ziyaret ettiğini ve iki ülke arasındaki üst düzey temasların somut projelere dönüştüğünü belirten Bayraktar, Cumhurbaşkanı ile yapılan görüşmelerde bazı maddelerin anlaşmaya bağlandığını aktardı.

Irak-Türkiye boru hattının geçmişi

1970'lerde Kerkük petrollerini Türkiye'ye ve Kırıkkale'deki rafinerilere taşımak amacıyla inşa edilen boru hattının 50 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu ifade eden Bakan Bayraktar, Silopi-Ceyhan arasındaki hattın o dönemde doğru bir mühendislikle tasarlandığını söyledi. Silopi'den Ceyhan'a gelen boru hatlarının günde 1,5 milyon varil kapasiteye ulaştığını, bunun Türkiye'nin ihtiyacının üzerinde ham petrolü ülkeye getirebilecek düzeyde olduğunu bildirdi.

Dünyanın günlük petrol ihtiyacının yaklaşık 103 milyon varil civarında olduğunu belirten Bayraktar, mevcut kapasitenin devreye girmesiyle Ceyhan üzerinden dünya ihtiyacının yüzde 1,5'inin karşılanabileceğini söyledi. Hattın ilave yatırımlarla günde 2,5 milyon varil kapasiteye ulaşma potansiyeli bulunduğunu kaydetti.

1 Ağustos anlaşması ve mali boyut

1 Ağustos'ta imzalanan anlaşmayla Irak tarafının 750 bin varillik taahhütle boru hattından kapasite rezerve ettiğini anlatan Bakan Bayraktar, bunun Türkiye için yıllık yaklaşık 500 milyon dolar, yani yaklaşık 25 milyar TL taşıma geliri anlamına geldiğini açıkladı.

Hattın Kerkük'ten Basra'ya kadar uzatılmasının ikinci büyük proje olduğunu belirten Bayraktar, Irak üretiminin büyük bölümünün güneyde gerçekleştiğini ve bu petrolün mevcut hatta dahil edilmesiyle 2,5 milyon varillik bir potansiyele ulaşılabileceğini söyledi. Komşu Kuveyt'in petrolünün de bu rota üzerinden taşınabileceğini ekledi.

Kalkınma Yolu ve doğal gaz

Kalkınma Yolu'nun aynı zamanda bir enerji koridoruna dönüştürülebileceğini dile getiren Bayraktar, petrol ve doğal gaz boru hatları ile elektrik iletim hatlarının bu güzergâha entegre edilmesiyle bölgenin devasa bir ekonomik değere kavuşabileceğini söyledi. Günde 2,5 milyon varil kapasiteye ulaşılması durumunda yıllık ekonomik değerin 65-70 milyar doları bulabileceğini belirtti.

Katar gazının Irak üzerinden ve Kalkınma Yolu ile Türkiye'ye ve Avrupa'ya ulaştırılması projesinin de eklenmesiyle petrol ve doğal gazın yıllık toplam ekonomik büyüklüğünün 80 milyar dolara ulaşabileceğini kaydeden Bayraktar, 25 yıllık perspektifte sadece enerji tarafının 2 trilyon dolarlık bir ekonomi oluşturabileceğini ifade etti.

Türkiye'nin enerji stratejisi

Türkiye'nin boru hattı inşasında, ticaretinde ve rafinerilerde yer almak istediğini vurgulayan Bayraktar, Türkiye'nin günde 1 milyon varil ham petrole ihtiyacı olduğunu, şu an Irak'tan bunun yalnızca yüzde 10'unun alındığını söyledi. Irak Başbakanı'nın üretimi Türkiye ile birlikte artırma yönündeki iradesini aktardı.

Ceyhan'ın dönüşüm planı

Bakan Bayraktar, Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattından Ceyhan limanına her gün yaklaşık 550-600 bin varil petrol geldiğini, hattın kullanılmayan 400 bin varillik kapasitesinin de devreye alınmasıyla bu rakamın 1 milyon varile çıkabileceğini söyledi. Güneyden gelen 2,5 milyon varille birlikte Ceyhan'da dünya ihtiyacının yüzde 3-3,5'inin işlem gördüğü bir pazar oluşabileceğini belirtti. Bölgede depolama alanları ve rafinerilerin eklenmesiyle Ceyhan'ın petrol ve petrol ürünleri ticaret merkezine dönüştürülebileceğini yineledi.

Kerkük ortaklığı ve yüzde 15 pay

Türkiye'nin yalnızca iletimde değil üretimde de söz sahibi olmak istediğini belirten Bayraktar, Türkiye Petrolleri'nin Kerkük projesinde BP ve ConocoPhillips ile ortaklığa girdiğini, sahada tahminen 3 milyar varil rezerv bulunduğunu ve devlet olarak yüzde 15 paya sahip olunduğunu açıkladı. Bu payın petrol olarak alınacağını söyledi.

Arz güvenliği ve Türk Akımı

Son 20-24 yılda 20 bin kilometrenin üzerinde doğal gaz boru hattı inşa edildiğini, yaklaşık bine yakın yerleşim yerinde doğal gaz kullanılır hale getirildiğini belirten Bayraktar, Karadeniz'de Rusya'dan doğal gaz getiren Türk Akımı ve Mavi Akım hatlarına dikkat çekti. 9 Ağustos 2016'da St. Petersburg'da Cumhurbaşkanı'nın katılımıyla Türk Akımı için talimat verildiğini, Ekim 2016'da anlaşmanın imzalandığını ve Ocak 2020'den itibaren fiili akışın başladığını hatırlattı.

Küresel riskler

Dünyadaki çatışma ortamının enerji altyapısını ana hedef haline getirdiğini söyleyen Bayraktar, Karadeniz, Akdeniz, Hazar Denizi ve Hürmüz'de tankerlerin hedef alındığını vurguladı.